2020 / Επειδή είναι το Σκοτάδι που Γεννάει το Φως...

Κείμενο του Μάνου Στεφανίδη (Ιστορικός Τέχνης, Καθηγητής ΕΚΠΑ)



Μια σύνοψη της σύγχρονης, ελληνικής τέχνης με 21+1 δημιουργούς. Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, Ιούλιος - Αύγουστος 2020

"...Ο χρόνος έγινε για να κυλάει,
οι έρωτες για να τελειώνουν,
η ζωή για να πηγαίνει στο διάολο
κι εγώ για να διασχίζω το Άπειρο
με το μεγάλο διασκελισμό
ενός μαθηματικού υπολογισμού,
μονάχα όποιος τα διψάει όλα
μπορεί να με προφτάσει,
ό,τι ζήσαμε χάνεται, γκρεμίζεται
μέσα στο σάπιο οισοφάγο του χρόνου
και μόνο καμμιά φορά, τις νύχτες,
θλιβερό γερασμένο μηρυκαστικό
τ’αναμασάει η ξεδοντιασμένη μνήμη,
όσα δε ζήσαμε αυτά μας ανήκουν".

Τάσος Λειβαδίτης,
"25η ραψωδία της Οδύσσειας"


Τέχνη αποκαλείται το σκοτεινό, εκείνο ορυχείο της παγκόσμιας μελαγχολίας. Καμία εύκολη παρηγοριά. Όμως... Τύχη αγαθή μού επιτρέπει και φέτος, για τέταρτη, συνεχή χρονιά, να επιμελούμαι της κεντρικής, καλοκαιρινής έκθεσης που παρουσιάζει το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού. Τις προηγούμενες φορές ήταν ο "Σύλλογος Καλλιτεχνών" η κινητήριος δύναμη ενώ φέτος από κοινού με την επίσης παλιά γνώριμο της Τήνου, την γκαλερίστα Μαρία Αλμπάνη, προσπαθήσαμε να συνθέσουμε ένα εικαστικό παζλ το οποίο φιλοδοξεί όχι βέβαια να συμπεριλάβει ολόκληρη τη σύγχρονη δημιουργία του τόπου μας αλλά, τουλάχιστον, να δείξει κάποιες, βασικές παραμέτρους της. Πιο συγκεκριμένα προτείνουμε 21+1εμβληματικούς δημιουργούς και συγχρόνως κάποια ιστορικά ονόματα πλάι στους καινούργιους! Στήνοντας, ελπίζουμε, ένα θέαμα εύληπτο, ισορροπημένο ανάμεσα σε σκοτάδι και σε φως αλλά και ανάλογο του χώρου στον οποίον φιλοξενείται. Δηλαδή στην πιο σημαντική, πολιτιστική μονάδα - κατά τη γνώμη μου - των Κυκλάδων και δίπλα στους θησαυρούς της μόνιμης έκθεσης του Γιαννούλη Χαλεπά.
Οφείλω να υπογραμμίσω εξαρχής πως πάντα μία ομαδική έκθεση είναι ένας συμβιβασμός, ένα αναγκαίο και συχνά αναγκαστικό compromis. Και αυτό ισχύει, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς ακόμη και για μεγάλες, για φιλόδοξες, μουσειακές εκθέσεις.
Εν προκειμένω λοιπόν επιδιώξαμε να συμμετάσχουν είκοσι ένας αντιπροσωπευτικοί καλλιτέχνες που να εκπροσωπούν την πολυδιάστατη και εν πολλοίς αντιφατική εποχή μας επιμένοντας στην εξάντληση κατά το δυνατόν όλου του φάσματος. Κατά το δυνατόν, όλων των τεχνοτροπιών. Έπειτα επιμείναμε στην επιλογή των έργων ώστε να είναι τα πιο αντιπροσωπευτικά και ενδιαφέροντα των συγκεκριμένων καλλιτεχνών. Αν το επιτύχαμε, θα το κρίνετε εσείς. Και βέβαια η αναφορά στις δυσκολίες του εγχειρήματος δεν έχει ως στόχο να απομειώσει τις δικές μας ευθύνες. Απεναντίας.



Λίγα λόγια τώρα για τον τίτλο: Προσπαθήσαμε η έκθεση αυτή να σηματοδοτεί την αισιόδοξη πλευρά της δυσοίωνης περιόδου που ζήσαμε όλοι μας και εν μέρει ζούμε ακόμη. Το πραγματικό και το συμβολικό σκοτάδι που κυκλοφορεί απειλητικό και στη χώρα μας και τον κόσμο με την απειλή, τις αρρώστιες ή και τον θανάτο να κρύβεται ακόμη στις πιο αθώες και πιο ανθρώπινες χειρονομίες. Σ' ένα χάδι δηλαδή ή ένα φιλί, μία χειραψία ή μία αγκαλιά... Παράλληλα να υπενθυμίζουμε ότι αργά ή γρήγορα το φως ακολουθεί και ότι το σκοτάδι εκτός από απελπισία ή ζόφο - αυτά δηλαδή που δημιούργησε ο εγκλεισμός, ο φόβος και η απομόνωση - μπορεί να λειτουργήσει και ως εκκολαπτήριο, ως πυροκροτητής δημιουργίας. Αφού είναι πάντα απαραίτητη η δυσκολία ακόμα και η οδύνη για να κυοφορήσει το καινούργιο τον εαυτό του και να (ανα)γεννηθεί η τέχνη.

Λέω συχνά πως η πλειονότητα των καλλιτεχνών - ιδιαίτερα οι εικαστικοί καλλιτέχνες και οι συγγραφείς - έζησαν κατά την περίοδο της αναγκαστικής απομόνωσης μία εξαιρετικά, οικεία συνθήκη. Μια και οι ίδιοι έτσι ζουν ανέκαθεν, απομονωμένοι στα εργαστήρια ή τα γραφεία τους, μόνοι, κατάμονοι με τον εαυτό τους, με τα φαντάσματα ή τα οράματα τους, με τις δυσκολίες αλλά και τις υπερβάσεις των δυσκολιών. Με τα τεχνικά, τα αισθητικά ή τα ιδεολογικά ζητήματα που τους προκαλεί η δουλειά τους ίδια. Γιατί αυτό σημαίνει τέχνη. Τον τρόπο μας να ψιθυρίσουμε την απόλυτα προσωπική μας ιστορία στο αυτί της αιωνιότητας. Κι αν ακούσει!

Συνοπτικά ας πούμε εδώ ότι μεταπολεμικά η ζωγραφική μας αρδεύεται από δύο σχολές: εκείνη του Μπουζιάνη που θρηνεί το σώμα και την άλλη του Τσαρούχη που το αποθεώνει. Κάπου στη μέση ο Διαμαντόπουλος κι ο Σπυρόπουλος. Και κάπου μακριά ο Παπαλουκάς, συνεχιστής της έρευνας του Παρθένη, του Μαλέα, του Νικολάου Λύτρα και του Οικονόμου.
Στην μπουζιανική παράδοση πιστώνω τον Τριανταφυλλίδη, τον Μίμη Βιτσώρη, την Μαραγκοπούλου, την Λαγάνα αλλά και τον νεανικό Φασιανό, τον Μάιπα, τον Σταύρο Ιωάννου, τον Μυταρά, τον Πατρασκίδη, τον Θεοφυλακτόπουλο, τον Πολυμέρη, τον Μορταράκο, τον Ξένο, τον Κοντοβράκη, τον Μαντζαβίνο κλπ. Στην τσαρουχική πάλι ουκ έστιν αριθμός. Από τον Κυριάκο Κατζουράκη ως τον Παύλο Σάμιο, τον Αντωναρόπουλο, τον Ρόρρη ή τον Δασκαλάκη. Με τον Σακαγιάν σταθερά στο μεταίχμιο της αφήγησης περί το σώμα αλλά και της αποδόμησης του προσώπου και της ιστορίας του. Χωρίς να παραβλέπω την προσωπική γλώσσα ή τα επιτεύγματα του καθενός ( όπου υπάρχουν ).

Οφείλω να επισημάνω ότι τα μουσεία της σύγχρονης τέχνης ξεχωρίζουν για την προβληματική σχέση τους με τον εξπρεσιονισμό. Υπενθυμίζω ότι έχουν αγνοήσει συστηματικά ζωγράφους του μέγεθος ενός Τζον Χριστοφόρου, ενός Nonda, ενός Prassinos, του αγνώστου Γιάννη Μαλτέζου, του πληθωρικού Μηνά αλλά επίσης και την εξπρεσιονιστική περίοδο του Κανιάρη, του Κεσσανλή, του Δεκουλάκου, του Σαχίνη κλπ. Εκεί δηλαδή που η εξπρεσιονιστική φόρμα συναντούσε την αφηρημένη γραφή και η χειρονομία τον ψυχισμό.
Πού καταλήγουμε; Ότι ιστορία είναι εκείνο το κείμενο που σταθερά πρέπει να ξαναγράφεται.
... Επειδή το σκοτάδι που γεννάει το φως. Κι όχι αλλιώς ... Κάτω από τον γενικό όσο και συμβολικό τίτλο όπως προσπαθήσαμε να εξηγήσουμε, συστεγάζονται ετερόκλητοι καλλιτέχνες, παλαιότεροι και νεότεροι, ιστορικά πρόσωπα και πρωτοεμφανιζόμενοι δημιουργοί σε τρόπον ώστε η όποια σύνθεση της ομαδικής έκθεσης να προκύπτει μέσα από τις αντιθέσεις ή τις αντιπαραθέσεις των επιμέρους.

Και εδώ, και στην έκθεση αυτή, υποστηρίζω την εδραία μου πεποίθηση: Ότι δηλαδή η τρομερή προμάμη που λέγεται ζωγραφική - κάτι σαν την φοβερή γιαγιά της ωραίας, μικρής Ερέντιρα του Γκαμπριέλ Μάρκες - η αρχέγονη μήτρα δηλαδή που εκκόλαψε κάθε νεότερη μορφή εικόνας από τη φωτογραφία ως τη video art, παραμένει η κυρίαρχη, εικαστική έκφραση στη χώρα μας. Όσους εννοιολογισμούς κι αν υποστηρίξουν θεωρητικοί ή δημιουργοί που μπερδεύουν την πραγματικότητα με την ιδεοληψία. Έτσι λοιπόν η έμφαση μας δίνεται στην ζωγραφική, είτε αυτή είναι αφηγηματική, είτε κινείται στα όρια της αφαίρεσης, της ποιητικής υποβολής και των κρυμμένων, συμβολικών μηνυμάτων. Της ψυχολογικής αναπαράστασης μιας πραγματικότητας που a priori δεν αναπαριστάται, που "κρύπτεσθαι φιλεί". Επειδή πάντα ακόμα και στην πιο αφελή, εξωτερικά, εικόνα κρύβεται ένα αίνιγμα το οποίο αποκαλύπτεται μόνο στους μυημένους. Σ' εκείνους δηλαδή που είναι διατεθειμένοι να αφιερώσουν χρόνο εμπρός στο έργο τέχνης και να του αφιερωθούν συναισθηματικά. Και τότε αυτό θα ανταποκριθεί. Το κέρδος από αυτήν την κοινωνία - επικοινωνία είναι τεράστιο για τον θεατή αλλά και για το ίδιο το δημιούργημα. Το οποίο ζει μία καινούργια ζωή και αποκτά καινούργιο περιεχόμενο ανάλογα με τα μάτια που το κοιτάζουν. Ανάλογα με τα ήθη και τους τρόπους.

Έτσι, ανάμεσα στον στοχαστικό μινιμαλισμό του Μορταράκου και τον μπαρόκ εξπρεσιονισμό του Κυριάκου Κατζουράκη όπως και στη φαντασμαγορία των εικόνων του Αδαμάκη, του Μισούρα ή του Μανουσάκη, υπάρχει μία λεπτή, κόκκινη κλωστή που συνδέει ανεπαίσθητα μεν αλλά ουσιαστικά τις δύο διαφορετικές αφηγήσεις. Το ίδιο θα ισχυριζόμουν για τα δραματικά προσωπογραφήματα της Γωγώς Ιερομονάχου και του Βασίλη Σούλη σε σχέση με την ευαίσθητη σήμανση των υλικών στη φεμινιστικό οπτική της Σπυριδούλας Πολίτη ή το αναρχικό χιούμορ του Κώστα Λάβδα. Θα μπορούσα να επεκταθώ επίσης στον διάλογο ανάμεσα στον Βασίλη Σελιμά, τη Μανταλίνα Ψωμά από την μια και τον Αντρέα Βούσουρα με τον Άρη Κατσιλάκη από την άλλη, ιδιαίτερα όταν τα αντικείμενα που απεικονίζονται στους πίνακες των μεν αποκτούν υλική υπόσταση, σάρκα και οστά, στην κατασκευή ή τα γλυπτά των δε. Ή, πάλι το "μουσικό" μοίρασμα ανάμεσα στην αφαίρεση και την αφηγηματικότητα που συναντάμε στα έργα τόσο της Κατερίνας Μερτζάνη όσο και του Παναγιώτη Δανιηλόπουλου (Θράφια). Ανάλογα ο Τζουλιάνο Καγκλής και ο Αχιλλέας Πιστώνης στις πολυεπίπεδες συνθέσεις των κρύβουν μια δεύτερη ιστορία πίσω από την αυτονόητη πρώτη... Επίσης μ' ενδιαφέρει πολύ το πολιτικό στοιχείο που εντοπίζεται άμεσα ή έμμεσα και σε εξόφθαλμα, πολιτικά έργα (Κωνσταντίνος Πάτσιος) αλλά και σ' εκείνα που επιμένουν σε αισθητικά, κατεδαφιστικά σχόλια (Γιώργος Καζάζης). Τέλος επιδίωξα να υπάρχει ζωντανός ο διάλογος ανάμεσα ζωγραφική, τη γλυπτική ή τις κατασκευές. Ο Νεκτάριος Κοντοβράκης με τη διττή του έρευνα εκπροσωπεί εν προκειμένω τόσο τη ζωγραφική όσο και τη γλυπτική. Όπως εξάλλου κι ο Νίκος Καλαφάτης με τον χαριτωμένο ναϊβισμό των κατασκευών του ισορροπούν ανάμεσα στην επιφάνεια και τον χώρο.

Θα μπορούσα να αναφέρω πολλά ακόμη παραδείγματα αλλά προτιμώ να σας αφήσω να τα ανακαλύψετε μόνοι σας. Θα με ρωτήσετε ίσως εύλογα: Μήπως είναι λίγο αυθαίρετοι όλοι αυτοί συνδυασμοί; Και θα σας απαντούσα λίγο αξιωματικά ως εξής: Στην τέχνη δεν υπάρχει υψηλότερος νόμος από εκείνον της αυθαιρεσίας. Αρκεί αυτή η τελευταία να είναι δημιουργική. Να οδηγεί από το ανοργάνωτο χάος στο οργανωμένο.
Τέλος υπογραμμίζω πως η έκθεση αυτή των είκοσι δύο (21+1) δημιουργών αφιερώνεται στη μνήμη ενός καλλιτέχνη που σημάδεψε την ελληνική πρωτοπορία που αγάπησε την Τήνο ζώντας εκεί τα περισσότερα καλοκαίρια της ζωής του και που μετά θάνατον το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού τού αφιέρωσε έκθεση - ντοκουμέντο το 2016, οργανωμένη από τον συνάδελφο Χριστόφορο Μαρίνο. Όπως ίσως οι περισσότεροι ξέρουν, με τον Βλάση Κανάρη (1928 - 2011) μας συνέδεε αδελφική φιλία αλλά και σχέση δασκάλου μαθητή. Μόνο που συχνά οι ρόλοι εναλλάσσονταν. Γιατί ο σοφός Βλάσης ήξερε να γίνεται μαθητής όταν το απαιτούσε η ανάγκη. Του οφείλουμε όλοι, τού οφείλω προσωπικά πάρα πολλά. Έστω λοιπόν ως επιστέγασμα αυτής της έκθεσης ο διάλογος που προκύπτει ανάμεσα στο έργο ενός μεγάλου καλλιτέχνη που ενώ έχει φύγει, είναι σταθερά παρών αλλά και των νεότερων δημιουργών που διαπνέονται από την ίδια ευαισθησία, την ίδια πολιτική εγρήγορση. Την ίδια, εντέλει, φιλοδοξία ως προς το να ειπωθούν με τρόπο απλό και πράγματα δύσκολα και επώδυνα.



ΥΓ 1. Άσχετο: Τα σύννεφα της δύσης δημιουργήθηκαν για να δοξάζουν την αθανασία του Tiepolo . Όπως και ορισμένες βροχερές θάλασσες για να υπερασπίζονται την φήμη του Turner. Τελικά ο Θεός φιάχνοντας τον κόσμο, τον έπλασε με πηλό σαν γλύπτης και τον έντυσε με χρώματα σαν ζωγράφος. Ο Θεός, φαίνεται πως δημιούργησε κατ' αρχάς τους καλλιτέχνες και έπειτα ξεκουράστηκε. Οι καλλιτέχνες ανέλαβαν όλα τα υπόλοιπα.
Σημείωση : Φοβού εκείνη την ζωγραφική που ακυρώνει το βλέμμα. Συχνά επίσης, οι καλλιτέχνες οι ίδιοι, από ανασφάλεια ή υπεροψία, ακυρώνουν με τα καυστικά τους σχόλια το έργο των συναδέλφων τους. Ανθρώπινο πολύ ανθρώπινο που θα έλεγε και ο Νίτσε, ίσως όμως και αναγκαίο. Χωρίς συγκρούσεις δεν υπάρχει προχώρημα. Σκέφτομαι, τέλος, πως η τέχνη μοιάζει με ένα τεράστιο, πήλινο γλυπτό που για να κατασκευαστεί χρειάζεται τόσο τη φωτιά όσο και τη λάσπη.

ΥΓ 2. Οφείλω και από τη θέση αυτή να ευχαριστήσω θερμά όλους όσοι συνέβαλαν σε Αθήνα και Τήνο για την πραγματοποίηση αυτής της έκθεσης. Ευχαριστώ επίσης τον πρόεδρο του ΙΤΗΠ κ. Ευάγγελο Γκίνη, τα μέλη του Δ.Σ, τον καλλιτεχνικό διευθυντή κ. Μάριο Βιδάλη και τον τεχνικό διευθυντή κ. Γιώργο Φωτόπουλο για την σταθερή βοήθεια τους. Τη Μαρία Αλμπάνη με την οποία κάνουμε πολλά κι ελπίζω να κάνουμε περισσότερα στο μέλλον. Και βέβαια τους είκοσι έναν καλλιτέχνες που μού εμπιστεύτηκαν χωρίς μεμψιμοιρίες το έργο τους. Τέλος τον Αλέξη Κανιάρη, σταθερό φίλο μου και φυσική συνέχεια στα μάτια μου του Βλάση. "Όσα δεν ζήσαμε, αυτά μάς ανήκουν".

2020 / Εικαστική Ανασκόπηση 2019: Οι πιο ενδιαφέρουσες εκθέσεις της χρονιάς

Φαίη Τζανετουλάκου / 28-01-2020 / CultureNow.gr





2019 / Εφημερίδα ΑΥΓΗ / Αρ. Φύλλου 13624 - 24 Νοεμβρίου 2019

Αναγνώσεις



2019 / West to East - A Journey of Pure Painting / ALMA Gallery (Solo show)



Γιώργος Καζάζης - Τα νέα έργα



Ο Γ.Καζάζης ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Α.Σ.Κ.Τ. της Αθήνας το 1983. Η πτυχιακή του εργασία είναι η εναρκτήρια στιγμή της καλλιτεχνικής του πορείας. Οι πρώτοι του μεγάλης διάστασης πίνακες έχουν έντονα κυριαρχικά σχήματα, άφθονη ύλη και είναι πλούσιοι σε υφές και σε χρώματα. Ήδη από το 1985 ο καλλιτέχνης θα εισάγει στην έρευνα του τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, τις φωτομηχανικές αναπαραγωγές της εικόνας και θα προχωρήσει στις επί μέρους αναλύσεις του προβλήματος του ζωγραφικού χώρου. Με σύγχρονες αναφορές αποφεύγοντας το στυλιζάρισμα και την μανιέρα θα ολοκληρώσει διαδοχικά σειρές έργων διαφορετικές μεταξύ τους. Με γνώμονα την έρευνα και τις δυνατότητες έκφρασης του καλλιτεχνικού του λόγου στο εκάστοτε τώρα.


Σήμερα μας παρουσιάζει τη νέα σειρά έργων του με τίτλο «Από την δύση στην Ανατολή» και υπότιτλο «Ένα ταξίδι στην αγνή ζωγραφική». Τα έργα ζωγραφίστηκαν από το 2017 μέχρι το 2019. Πρόκειται για έργα φτιαγμένα με χρώματα λαδιού σε καμβά, αλλά και έργα με μολύβι ή μελάνι σε χαρτί.


Συχνά ο καλλιτέχνης ζωγραφίζει από την δύση του ήλιου μέχρι τα ξημερώματα. Όμως βλέποντας από κοντά τον καλλιτέχνη μέσα στο εργαστήριο του και παρατηρώντας τις συνθήκες παραγωγής του έργου του, ο τίτλος αποκτά επιπλέον νοήματα. Η ζωγραφική για τον Γ. Καζάζη είναι καθημερινή και διαρκής ασχολία. Ζωγραφίζει μαζί με την οικογενειακή και την προσωπική του ζωή. Στην περίπτωση του, ζωή και τέχνη μοιράζονται το ίδιο τραπέζι και την ίδια καρέκλα. Το έργο του είναι συγχρόνως αποτέλεσμα και διαδικασία που δύει και ανατέλλει ισόποσα, καταγωγικά, φιλοερευνητικά, διαρκώς.

Στην νέα σειρά έργων παρουσιάζει κυρίως τετράγωνους και παραλληλόγραμμους πίνακες.
Στα τετράγωνα έργα συνθέτει τον ζωγραφικό του χώρο με μεγάλες κηλίδες συνήθως συμπαγείς και διακριτές στην σχέση τους με το φόντο του πίνακα. Συχνά όμως το φόντο εμφανίζεται ανάμεσα σε κάθετα ή αιχμηρά σχήματα δημιουργώντας κενά, χωρικές εντάσεις και ταυτίσεις επιπέδων. Όλες οι σχέσεις στον πίνακα είναι εξαντλητικά επεξεργασμένες δίνοντας ένα προσωπικό τελικό αποτέλεσμα στην επιφάνεια που άλλοτε μοιάζει λεία και ήρεμη και άλλοτε πυκνή και βαριά. Διαφορετικές υφές, όλες σχολαστικά δουλεμένες, δημιουργούν πλούτο συναισθημάτων είτε είναι λεπτομέρειες είτε μεγαλύτερα σύνολα.

Τα έργα έχουν σημεία θέασης από κοντά ή από μακριά.
Τα παραλληλόγραμμα έργα μοιάζουν περισσότερο σαν συνθέσεις διαφορετικών χώρων. Λιγότερο εμφανείς οι μεγάλες κηλίδες αλλά με έντονη παρουσία τα διαδοχικά κενά και τα κοραλλιογενή αναπτύγματα μικρότερων ρυθμικών στοιχείων θυμίζουν ζεστή πυκνή ύλη που μετακινείται αργά και προσδιορίζεται μέσα σε συγκρούσεις και αποδοχές. Είναι εξαντλητικά επεξεργασμένα τα επιμέρους στοιχεία και σε αυτούς τους πίνακες και δημιουργούν εντάσεις άλλοτε φυγόκεντρες και άλλοτε κεντρομόλες, μιας και πρόκειται για καμπυλοειδή ή σχήματα παράγωγα της καμπύλης.


Το πλούσιο χρωματικό ύφος επιτείνει την ένταση αλλά και την συνεργασία των διαφορετικών επιπέδων μέσα στο ζωγραφικό χώρο. Σύνθετη, εξαιρετικά περίπλοκη δομή, πρόκειται για πείραμα στα όρια της συγκρότησης της ζωγραφισμένης επιφάνειας.
Όλα τα νέα έργα προέρχονται από μια εξαιρετικά απαιτητική μετασημειωτική διεργασία και συγκροτούν την επιφάνεια τους, δηλαδή τον λόγο τους εκεί που το ένα στοιχείο τους αγγίζει το άλλο οριακά.

Τα μικρότερης διάστασης έργα είναι επίσης εξαιρετικά σύνθετα στα νοήματα τους. Με μεγάλη χρωματική μαεστρία και με κατανοημένες τις αναλυτικές και συνθετικές κατακτήσεις του, ο καλλιτέχνης ζωγραφίζει ποιότητες συναισθημάτων, βάθους και πεδίων.

Στα έργα με μολύβι ή μελάνι σε χαρτί βλέπουμε περισσότερο αναπαραστατικές πρακτικές με αξιοσημείωτο και πυκνό αποτέλεσμα. Σαν να μας φανερώνει τα μυστικά του ή σαν να φτιάχνει αινίγματα με όσα μας έχει αποκαλύψει.

Ταξίδι στην αγνή ζωγραφική λοιπόν. Η προβολή και η αποτύπωση στην επιφάνεια του εσωτερικού άρα μοναδικού περιεχομένου, εκείνης της συγκεκριμένης ανεπανάληπτης στιγμής.

Ο Γ.Καζάζης ξέρει να χρησιμοποιεί τον χρόνο. Αφήνει τον εαυτό του να περιπλανηθεί .Είναι μεθοδικός και εργάζεται εντατικά, χαμηλόφωνα και με σύστημα.
Αλλά κυρίως παίζει. Παίζει με τις βεβαιότητες και τις αμφιθυμίες του. Παίζει με τον ορίζοντα με την ρευστότητα και με το ευμετάβλητο. Παίζει με τα χρώματα με τις υφές με τις σημασίες και ορίζει τοποθεσίες και επικράτειες.
Για να ‘χει δουλειά η μοίρα, βραδιάζει, ξημερώνει.

Ηλίας Παπαηλιάκης, Ζωγράφος

George Kazazis - New works



G.Kazazis completed his studies at the Athens School of Fine Arts in 1983.The work of his diploma presentation was the starting point of his artistic journey.
His first big size paintings have intense dominant forms,abundant material and are rich in textures and colors.
In 1985,the artist had already introduced the use of computers and photomechanical reproduction of image in his research and had progressed in the analysis of all parts regarding the question of the painting space.
Having contemporary references,avoiding stylization and mannerism,he successively completed series of different works based on research and the possibilities of expression of his artistic style at every given moment.


Nowadays he presents his new series of works under the title "West to East" and the subtitle "A journey into pure painting".
The works are painted from 2017 to 2019.These works are made with oil colors on canvas,but also pencil or ink on paper.

The artist often paints from sunset to sunrise.But watching the artist closely in his studio and observing the conditions under which his work is being created,the title gets additional meanings.For G.Kazazis painting is intertwined with his family and personal life.In his case,life and art share the same table and the same chair.His work is result and process at the same time,declining and rising in equal parts, coming from his origins,research -loving,relentless.


In his new series of works,he mostly presents square and rectangular paintings.In the square-shaped pieces,he composes his painting space with large forms of color which are usually compact and distinct from the painting's background.Yet the background often appears through vertical or sharp shapes,creating gaps,tensions of space and identification of levels.All correlations in the painting are exhaustively processed,giving a personal final result to the surface,which sometimes seems smooth and calm and sometimes dense and heavy.

Dissimilar textures,all worked meticulously,create a wealth of feelings, both as details and as a whole.
The works have close and distant points of view.The rectangular ones look mostly like compositions of different spaces.The large colored patches are less visible,but the presence of the successive gaps is intense and the coral-like spreads of smaller rhythmic elements resemble warm, dense matter, moving slowly and being defined through conflicts and acceptance.The partial elements are exhaustively processed in these paintings too,creating tensions,sometimes centrifugal and sometimes centripetal,since these shapes are curves themselves or products of curves.

The rich chromatic style increases the intensity but also the synergy of different levels in the painting space.The structure is complex,exceptionally intricate,an experiment at the limits of the formation of the painted surface.
All the new works originate from an extremely demanding post-semiotic process and constitute their surface,meaning their word,where each element barely touches the other.


Smaller size works are also extremely complex in their meanings.With tremendous dexterity in the use of color and a deep understanding of his achievements in analysis and composition,the artist paints shades of feelings,depths and fields.

In the pencil or ink drawings he uses a more representative technique,the result being remarkable and dense.It seems like he reveals his secrets to us,or he makes riddles of what he has already disclosed. So,it is a journey into pure painting.

It is the projection and imprint of the inner context on surface,of that specific unrepeatable moment.

G.Kazazis knows how to use time.He lets himself wander.Methodical,he works intensively,quietly and systematically.
But he mainly plays.He plays with his certainties and his ambivalences.He plays with the horizon,with fluidity and volatility.He plays with colors,textures,meanings,he defines locations and territories.
Sunrise to sunset,destiny is working.

Ilias Papailiakis,Painter

2019 / Statement


Μου είναι εξαιρετικά δύσκολο, αν όχι αδύνατον, να μην εμπλακώ σε κοινοτοπίες γράφοντας απευθείας για μένα από εμένα και, επειδή πολλά άλλαξαν μέσα στα χρόνια που πέρασαν, επέλεξα να επικαιροποιήσω κάποιες σκέψεις με αφορμή την ζωγραφική μου:

Παλαιότερα διασκέδαζα με το γεγονός και αναρωτιόμουν, τι γίνεται όταν το γοητευτικό περιτύλιγμα αντιπαρατίθεται δίπλα στο περιεχόμενο; Το περίβλημα γίνεται κυρίαρχο και το περιεχόμενο γίνεται διακοσμητικό, γιατί ο φόβος της εικόνας του εαυτού μας μας οδηγεί σε ανοίκειες καταστάσεις.
Προσπαθούσα να απομυθοποιήσω, να απενοχοποιήσω, να απαλλάξω από συναισθήματα τα γεγονότα. Άρα, σκεφτόμουν, ότι το έργο πρέπει να απο-συναισθηματοποιηθεί από τον κοινό πόνο και ταυτόχρονα, να υπερτονιστεί και υπέρ-συναισθηματοποιηθει από την άποψη του καλλιτέχνη.

Αργότερα συνειδητοποίησα ότι το συναίσθημα δεν είναι πλέον υποκειμενικό, αλλά αντικειμενικό, υπαρκτό, πραγματικό, ρεαλιστικό και τόσο αληθινά απτό, που έχει σκιά, υφή, ύλη, μορφή και υπόσταση. Έτσι τα στοιχεία στην ζωγραφική μου, είναι τόσο ανεικονικά αλλά ταυτόχρονα και τόσο αληθοφανή μέσα στην ανεικονικότητά τους, που αποτελούν πλέον δομικά στοιχεία ενός πραγματικού κόσμου.

Δεν αναπαριστώ ούτε περιγράφω εικόνες. Δημιουργώ εικόνες.
Δεν περιγράφω τις καταστάσεις, αλλά κάνω έργο με αφορμή αυτές, αυτοπροσδιορίζοντας την πραγματικότητά μου δίνοντάς της αντικειμενική διάσταση, ζωγραφίζοντας αυτό που βλέπω και όχι αυτό που νιώθω.
Ως Καλλιτέχνης, δημιουργώ την αρχή μιας προσωπικής βιωματικής προσπάθειας, για ο,τι νέο. Η θέαση στο πλαίσιο του Θεσμού, είναι η ευκαιρία για την εναπόθεση του νέου, στους κόλπους του κοινού πολιτισμού. Η μεταξύ τους διαδρομή, είναι η απενοχοποιημένη προσπάθεια μετάβασης από την μία κατάσταση στην άλλη, απηλλαγμένη από την όποια κοινή συναισθηματική φόρτιση. Ο Καλλιτέχνης ορμά από το οικείο στο δημόσιο, υπερτονίζοντας την άποψή του, κάνοντας έργο όχι το γεγονός, αλλά την αμφιταλάντευση μεταξύ των ενοχών του και του προσωπικού του ευδαιμονισμού, στοχεύοντας στην κάθαρση όλων.

Κάποιοι από εσάς, που καταφέρατε να έρθετε στην έκθεση, ακούσατε πρόσωπα να κραυγάζουν και μυρίσατε εσταυρωμένους να γλυκοπεθαίνουν μέσα σε πολύχρωμα λουλούδια. Άλλοι βουτήξατε σε λίμνες με γαλαζοκέντητα φορέματα, σε αχανείς εκτάσεις με αγκάθινα ηλιοβασιλέματα. Μερικοί παρατηρήσατε γυναίκες και άντρες να βασανίζουν αλλήλους, την στιγμή που τα πουλιά φωλιάζουν μέσα σε σωριασμένα δυστυχήματα. Αρκετοί τυφλωθήκατε από τον ανθό που αντανακλά στο νερό, και είδατε ξύλινα κτίρια σε δάση, να πολιορκούνται από φόβους και ημιδιάφανες πτήσεις.
Ίσως οι περισσότεροι από εσάς δεν είδατε τίποτα από τα παραπάνω, ή παρατηρήσατε πολλά περισσότερα.
Το ζήτημα δεν είναι αυτό, αλλά αν νιώσατε όλα αυτά, που τόσα χρόνια τώρα, με συντροφεύουν στα ταξίδια μου από την Ανατολή στην Δύση και από την Δύση στην Ανατολή.

Γιώργος Καζάζης, εικαστικός, καθηγητής ΑΣΚΤ

GEORGE KAZAZIS / ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΖΑΖΗΣ / COPYRIGHT 1984-2020 -  All rights reserved by the artist